-
- اهمیت سرویس اصولی آسانسور
بیشتر خرابیهای جدی آسانسور، ناگهانی نیستند؛ نتیجهی انجام ندادن چند کار ساده در سرویسهای دورهای هستند. وقتی سرویس آسانسور فقط به یک بازدید ساده محدود شود، هزینههای سنگین تعمیر دیر یا زود خودشان را نشان میدهند.
ما در این مقاله به زبان ساده توضیح میدهیم سرویسکار دقیقاً چه کارهایی باید انجام دهد تا از خرابیهای پرهزینه و توقفهای مکرر جلوگیری شود.
۱. بررسی کامل دربهای آسانسور (اولین عامل خرابی)

دربها پرتکرارترین بخش آسانسور هستند و بیشترین آمار خرابی را دارند. در هر سرویس باید:
عملکرد قفل دربها بررسی شود
تراز بودن لتهها کنترل شود
تسمه و موتور درب بازدید شوند
حرکت درب بدون گیر و صدا باشد
بیتوجهی به دربها معمولاً باعث توقف آسانسور، خرابی اپراتور و حتی آسیب به تابلو فرمان میشود.
۲. کنترل ترمز موتور (عامل اصلی ایمنی)

ترمز موتور مستقیماً با ایمنی سرنشینان در ارتباط است. سرویسکار باید:
میزان سایش لنت ترمز را بررسی کند
صدای غیرعادی ترمز را جدی بگیرد
از آزاد شدن کامل ترمز هنگام حرکت مطمئن شود
تنظیم غیراصولی ترمز میتواند باعث داغ شدن موتور و افزایش مصرف برق شود.
۳. بازدید از تابلو فرمان و تجهیزات الکتریکی

تابلو فرمان را میتوان مغز آسانسور دانست. در سرویس استاندارد:
اتصالات شل یا داغشده بررسی میشوند
رلهها، کنتاکتورها و فیوزها کنترل میشوند
خطاهای ثبتشده در درایو بررسی میشود
تهویه تابلو فرمان بررسی میشود
🔧 بسیاری از هزیته های گرانقیمت تابلو، با یک بازدید ساده قابل پیشگیری است.
۴. کنترل شالترها و سنسورهای ایمنی

شالترها نقش تعیینکنندهای در توقف کابین دارند. سرویسکار باید:
محل نصب و تراز شالترها را بررسی کند
عملکرد صحیح در بالا و پایین مسیر را تست کند
آلودگی یا جابجایی شالترها را برطرف کند
۵. بررسی سیمبکسلها و فلکه کششی

اگرچه سیمبکسل دیرتر خراب میشود، اما بررسی آن ضروری است:
وجود برادهریزی یا خوردگی
یکنواختی کشش سیمبکسلها
وضعیت شیار فلکه کششی
بیتوجهی به این بخش، هزینههای سنگین در آینده ایجاد میکند.
۶. کنترل ریلها، کفشکها و روانکاری

برای حرکت نرم کابین:
کفشکها باید از نظر سایش بررسی شوند
ریلها باید تمیز و بهدرستی روانکاری شوند
روانکاری بیش از حد یا کم، هر دو آسیبزننده هستند
۷. ثبت گزارش سرویس (بخش فراموششده اما حیاتی)
سرویس حرفهای بدون گزارش، ناقص است. گزارش باید شامل:
موارد بررسیشده
ایرادات مشاهدهشده
اقدامات انجامشده
پیشنهادات فنی برای آینده
این کار هم به نفع سرویسکار است هم کارفرما.
✅ چکلیست سرویس اصولی آسانسور (قابل استفاده در هر سرویس)
دربها
⬜ عملکرد صحیح قفل دربها
⬜ تراز بودن لتهها
⬜ بررسی موتور و تسمه درب
موتور و ترمز
⬜ وضعیت لنت ترمز
⬜ صدای غیرعادی
⬜ آزاد شدن کامل ترمز
تابلو فرمان
⬜ بررسی اتصالات
⬜ کنترل فیوز و کنتاکتور
⬜ بررسی خطاهای درایو
سیستم ایمنی
⬜ تست شالترها
⬜ بررسی سنسورها
سیستم مکانیکی
⬜ وضعیت سیمبکسلها
⬜ فلکه کششی
⬜ کفشک و ریلها
گزارش
⬜ ثبت کامل سرویس
⬜ اعلام ایرادات به کارفرما
۸. تأثیر مستقیم سرویس اصولی بر اقتصاد و عمر مفید آسانسور (نگاهی کلنگر)
بسیاری تصور میکنند سرویس دورهای صرفاً یک هزینهی ثابت و اجباری است، در حالی که در واقع، سرمایهگذاری هوشمندانهای برای صرفهجویی کلان است. یک سرویس جامع که طبق چکلیست بالا انجام شود، سه تأثیر مستقیم اقتصادی دارد:
-
کاهش قابل توجه قبض برق: یک آسانسور با ترمز تنظیمشده، درایو تمیز و موتور روانکاریشده، بار کمتری روی شبکه برق ساختمان وارد میکند. سرویسکار با تنظیم دقیق پارامترهای درایو و اطمینان از آزادسازی کامل ترمز، میتواند تا ۱۵٪ در مصرف انرژی صرفهجویی کند.
-
جلوگیری از خسارتهای فرعی پرهزینه: یک ایراد کوچک و اصلاحنشده (مثلاً لرزش درب) میتواند به مرور زمان به قطعات گرانقیمتتری مانند اپراتور درب، چراغهای کابین یا حتی ساختار خود کابین آسیب بزند. سرویس اصولی، این مشکلات را در نطفه شناسایی و رفع میکند.
-
افزایش عمر مفید قطعات و سیستم: روانکاری صحیح، سفتکردن اتصالات و تمیزکاری، استهلاک قطعات مکانیکی و الکتریکی را به حداقل میرساند. این کار میتواند عمر مفید موتور، سیمبکسلها و تابلو فرمان را به میزان قابل توجهی افزایش دهد و نیاز به تعویض زودهنگام این قطعات پرهزینه را از بین ببرد.
۹. نقش “شنوایی و بینایی” سرویسکار: فراتر از چکلیست
یک سرویسکار مجرب تنها به چکلیست اکتفا نمیکند. او از حواس خود به عنوان قدرتمندترین ابزار تشخیص استفاده میکند:
-
شنیدن صداهای غیرعادی: هر صدا داستانی دارد. صدای خراش از ریل ممکن است نشانهی کج شدن کابین باشد. صدای تقتق از موتور میتواند از مشکلات یاتاقان خبر دهد. وزوز غیرمعمول درایو همیشه نیاز به بررسی دارد. یک سرویسکار خوب، به “صدای سلامت” آسانسور مسلط است و هر گونه تغییر را شناسایی میکند.
-
دیدن نشانههای ظریف: بررسی ترکهای ریز روی فلکهها، تغییر رنگ غیرعادی در اتصالات برق (نشانه داغ شدن)، نشت روغن از گیربکس یا لرزش نامتعارف کابلها، نیاز به تجربه و دقت نظر دارد. این نشانههای ظریف، زنگ خطری هستند که اغلب در گزارشهای ماشینی ثبت نمیشوند اما سرویسکار با ثبت آنها در گزارش، مسیر خرابی آینده را پیشبینی میکند.
۱۰. ارتباط مؤثر با کارفرما: حلقه گمشده زنجیره سرویس
حتی کاملترین سرویس، اگر نتایج آن به درستی به مالک یا مدیر ساختمان منتقل نشود، ناقص است. بخشی از زمان سرویس باید به گفتوگوی سازنده اختصاص یابد:
-
توضیح دلایل ایرادات: به جای گفتن “درب مشکل دارد”، توضیح دهید که “به دلیل سایش تسمه، موتور درب تحت فشار اضافی است و اگر اکنون تعویض نشود، ممکن است هفته آینده موجب توقف کامل شود.”
-
اولویتبندی پیشنهادات: به کارفرما کمک کنید بین اقدامات ضروری (ایمنی و جلوگیری از توقف)، توصیهای (جلوگیری از هزینه آینده) و اختیاری (بهبود عملکرد) تمایز قائل شود.
-
آموزش نکات روزمره: یادآوری کند که ساکنان درب آسانسور را با دست نگه ندارند یا از وارد کردن ضربه به دیوارهها خودداری کنند. این آموزش ساده، از بسیاری از خرابیهای مکرر جلوگیری میکند.
سخن پایانی: سرویس، یک قرارداد اعتماد است
در نهایت، رابطه بین سرویسکار و کارفرما باید بر پایه شفافیت و اعتماد بنا شود. وقتی کارفرما مشاهده کند که گزارش سرویس دقیق، پیشبینیها درست و هزینههای غیرمنتظره کاهش یافته است، سرویس دورهای را نه به چشم هزینه، بلکه به عنوان گارانتی آرامش برای ایمنی ساکنان و حفظ ارزش دارایی خود میبیند. این اعتماد، ارزشمندترین دستاورد یک سرویس اصولی است.
جمعبندی
سرویس آسانسور یعنی پیشگیری قبل از خرابی. انجام همین چکلیست ساده، میتواند جلوی بیشتر خرابیهای پرهزینه، توقفهای ناگهانی و نارضایتی ساکنین را بگیرد.



